เลือกอาหารเสริมอย่างไร? How to choose dietary supplements?

ปัจจุบัน ประชาชนนิยมบริโภคอาหารเสริมหรือการเสริมอาหาร (Dietary supplements) มากขึ้น
เช่น วิตามิน โปรตีน เกลือแร่ สารต้านอนุมูลอิสสระ  สมุนไพร พืช ผลผลิตจากสัตว์ สาหร่าย
และ/หรือเห็ด โดยเฉพาะที่เป็นผลิตผลทางธรรมชาติโดยมีความเชื่อว่าจะช่วยให้มีสุขภาพร่างกายแข็งแรงขึ้น

เลือกอาหารเสริมอย่างไร? How to choose dietary supplements?
เลือกอาหารเสริมอย่างไร? How to choose dietary supplements?

หรือรักษาโรค หรืออาการบางชนิดได้ ทั้งนี้ในการจะเลือกบริโภคอาหารเสริมควรต้องตระหนักไว้เสมอว่า
อาหารเสริมทุกชนิดเป็นสารเคมีซึ่งอาจเป็นจากผลิตภัณฑ์ธรรมชาติหรือจากกระบวนการทางอุตสาหกรรม
ดังนั้นการบริโภคที่ไม่เหมาะสมจึงก่อผลข้างเคียงได้เสมอ

ผลข้างเคียงจากการบริโภคอาหารเสริมที่ไม่เหมาะสมกับวัย หรือสุขภาพร่างกาย หรือมาก เกินไป
คือ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง วิงเวียน และเสียเงินโดยไม่ควร เพราะอาหารเสริมแต่ละชนิดราคาค่อนข้างสูง
แต่ที่สำคัญคืออาจส่งผลต่อการทำงานของตับและไตที่มีหน้าที่กำจัดสารเคมีที่เป็นของเสีย
หรือที่มากเกินควรออกจากร่างกาย

สมาคมโรคมะเร็งแห่งสหรัฐอเมริกา (American Cancer Society) ได้ให้คำแนะนำในการ
เลือกใช้อาหารเสริมหรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร พอสรุปได้ดังนี้

  1. ควรเป็นอาหารเสริมที่ผ่านการรับรองจากองค์กรที่เกี่ยวข้อง (ในประเทศไทยคือ องค์การอาหารและยาของไทย/อย.) ว่าเป็นอาหารเสริมหรือไม่ (ดูบนฉลากที่บรรจุผลิตภัณฑ์)
  2. ศึกษาหาข้อมูลเพิ่มเติมก่อนบริโภคที่เป็นวิทยาศาสตร์ที่เชื่อถือได้
  3. ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรถึงอาหารเสริมชนิดนั้นๆก่อนบริโภค แต่ถ้ามีโรคประจำตัว
    และต้องใช้ยารักษาโรคต่างๆรักษาอยู่ ควรต้องปรึกษาแพทย์ผู้ให้การรักษาก่อนบริโภคเสมอ
  4. รู้ว่าผลิตภัณฑ์นั้นๆประกอบด้วยอะไรบ้าง ปริมาณเท่าไร มีประโยชน์โทษอย่างไร มีผลข้าง เคียงอะไรบ้าง ยิ่งมีตัวยา/สารต่างๆมาก ยิ่งมีโอกาสเกิดโทษ/ผลข้างเคียง และมีปฏิกิริยาต่อ ยารักษาโรคต่างๆที่กำลังกินอยู่ได้สูงขึ้น ถ้าไม่ทราบตัวยา (ส่วนประกอบในอาหารเสริม) ไม่ควรบริโภค
  5. บริษัทผู้ผลิตและกรรมวิธีที่ผลิตเชื่อถือได้หรือไม่ มีมาตรฐานในการผลิตหรือไม่โดยเฉพาะ
    เมื่อมีชิ้นส่วนของสัตว์เป็นส่วนประกอบ เช่น เลือด เพราะเป็นบ่อเกิดของการติดเชื้อโรคสูง
    ซึ่งถ้าเชื่อถือไม่ได้หรือไม่ทราบข้อมูล ไม่ควรบริโภค
  6. ผลิตภัณฑ์มีฉลากกำกับถูกต้องหรือไม่ ฉลากระบุตัวยา/ส่วนประกอบ และปริมาณชัดเจนหรือไม่
    มีการระบุชื่อที่อยู่ของผู้ผลิตที่ติดต่อได้หรือไม่ รวมทั้งวันหมดอายุ ซึ่งถ้าไม่มี ไม่ทราบ ไม่ควรบริโภค
  7. อาหารเสริมนั้นๆมีสรรพคุณที่เกินจริงหรือไม่ หรือเป็นตำหรับที่เป็นความลับ หรือความมหัศจรรย์หรือไม่
    ซึ่งถ้าใช่ ไม่ควรบริโภค
  8. ไม่ควรใช้อาหารเสริมหลายชนิดร่วมกัน เพราะไม่รู้ว่าอะไรจะเกิดขึ้น เพราะทุกอย่างเป็นสาร
    เคมีหมด ถึงแม้จะเป็นพืชหรือสาร/อาหารออร์กานิค (Organic food) ก็ตาม
  9. สังเกตอาการก่อนและหลังใช้ผลิตภัณฑ์เสมอ เมื่อผิดปกติ ควรต้องหยุดใช้ทันที
  10. ไม่ควรบริโภคเมื่อจะต้องผ่าตัด ถอนฟัน อย่างน้อย 2 – 4 สัปดาห์ เพราะอาจมีผลกระทบทำให้เลือดหยุดช้า
    หรือแผลหายช้า ควรปรึกษาแพทย์ ทันตแพทย์ก่อนเสมอ และแจ้งให้แพทย์ทราบเมื่อใช้ผลิตภัณฑ์อยู่
  11. ไม่ควรบริโภคเมื่อเป็นโรคมะเร็ง ควรปรึกษาแพทย์โรคมะเร็งก่อนเสมอ
  12. ไม่ควรบริโภคในช่วงตั้งครรภ์และให้นมบุตร เพราะอาจส่งผลถึงทารกได้ ควรต้องปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ
  13. ไม่ควรใช้ในเด็กและในวัยรุ่น เพราะมีโอกาสเกิดผลข้างเคียงสูง เพราะตับและไตที่ทำหน้าที่กำจัดของเสียยังเจริญเติบโตทำงานได้ไม่เต็มที่
  14. ไม่ควรบริโภคในปริมาณสูงและต่อเนื่อง
  15. ไม่ใช้เมื่อผลิตภัณฑ์รักษาโรค/อาการได้ครอบจักรวาล เพราะเป็นไปไม่ได้
  16. เมื่อผลิตจากพืช คุณสมบัติของพืชมักแตกต่างกันตามส่วนต่างๆ เช่น ดอก ผล ใบ ราก
    ถ้าผลิตภัณฑ์นั้นมาจากทุกส่วน (ทั้งต้น) ให้ระมัดระวัง เพราะมีโอกาสเกิดผลข้างเคียงสูงขึ้น

ทั้งนี้ เมื่อต้องการกินอาหารเสริม ควรถามตนเองว่าทำไมจึงจะกินอาหารเสริม ถ้าคำตอบคือ
กินอาหารได้ไม่ครบถ้วนในสารอาหาร กลัวขาดสารอาหาร ก็ควรแก้ไขที่สาเหตุคือ กินอาหารมีประโยชน์ 5 หมู่
ให้ครบในทุกๆวัน เพิ่มผักและผลไม้ให้มากๆ ถ้าคำตอบคือ ร่างกายอ่อนเพลีย ก็ควรพักผ่อนให้เพียงพอ
ออกกำลังกายพอควรกับสุขภาพ กินอาหารมีประโยชน์ดังกล่าว และควรพบแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพ
เมื่อกังวลหรือกลัวว่าตนเองจะมีโรคภัยไข้เจ็บถ้าคำตอบคือกินอาหารเสริมเพราะเชื่อว่ารักษาโรคต่างๆได้
ควรปรึกษาแพทย์ก่อนซื้อกินเองเสมอ เพราะอาหารเสริมอาจมีผลต่อยารักษาโรคที่กำลังกินอยู่ได้

ที่มา: Dietary supplements how to know what is safe
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ แพทย์หญิง พวงทอง ไกรพิบูลย์
วว.รังสีรักษา และเวชศาสตร์นิวเคลียร์

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *